Жұқпалы аурулардың ішінде жедел ішек инфекциялары ерекше орын алады және маңызды әлеуметтік проблема болып қала береді. Олар тіркелген инфекциялардың жалпы санының едәуір пайызын құрайды. Жыл сайын әлемде ЖІИ ауруының кемінде 500 млн.жағдайы тіркеледі.
ЖІИ-бұл жедел диарея синдромы (іш өту), инфекцияның фекальды-ауызша берілу механизмі, асқазан-ішек жолдарының басым зақымдануы, патогеннің адам ішегіне локализациясы бар инфекциялар тобы.
ЖІИ қоздырғыштары адам ағзасына тамақпен, сумен, кішкентай балаларда лас қолдар, ойыншықтар арқылы енеді.
Жазда қоршаған ортада ЖІИ қоздырғыштарын сақтау және көбейту үшін әсіресе қолайлы жағдайлар жасалады. Ашық су объектілері қауіпті болып табылады, онда жаңбырдан, еріген сулардан топырақтан жуылатын кір ағады. Сондай-ақ, қоздырғыштардың тамақ арқылы берілуіне байланысты ЖІИ ауруының қаупі артады. Көбінесе ЖІИ микробтары көкөністер мен жемістер арқылы беріледі, әсіресе салат, қияр, қызанақ және басқа да көкөністер термиялық өңдеуден өтпейді. Ішек бактерияларының өмір сүруі мен көбеюі үшін өте қолайлы орта-сүт, сүт өнімдері, салқын тағамдар, салаттар және әртүрлі өңделген тағамдар. Ауа температурасының жоғарылауымен тез бұзылатын тағамдарды сақтау мен сатудың температуралық жағдайларының бұзылу ықтималдығы артады, бұл ЖІИ тудыруы мүмкін. Тамақ өнімдерінің ластануы тамақ өнімдерін дайындау, аспаздық және термиялық өңдеу кезінде жеке гигиена ережелерін бұзу (қолды жуу), тамақ өнімдері мен дайын тағамдарды тасымалдау, сақтау, өткізу ережелері мен мерзімдерін бұзу нәтижесінде болуы мүмкін.
Аурудың белгілері.
Қоздырғыш ағзаға енгеннен кейін ауру бірден көрінбейді. Бұл бірнеше сағаттан 7 күнге дейін созылатын жасырын, инкубациялық кезең деп аталады. Осы кезеңнің соңында науқастарда температура жоғарылайды, әлсіздік, жүрек айну, тәбет нашарлайды, іштің ауыруы, құсу, жиі бос нәжіс пайда болады.
ЖІИ ауруы инфекцияны сау тасымалдау түрінде де болуы мүмкін. Науқастар немесе тасымалдаушылар айналасындағыларға қауіп төндіреді, өйткені қоршаған ортаға көптеген қоздырғыштар нәжіспен шығарылады. Әрі қарай, ластанған су, тұрмыстық заттар, қолдар немесе тамақ өнімдері арқылы ЖІИ қоздырғыштары сау адамның ішегіне қайта енеді.
Кейбір аурулар жеңіл, сондықтан науқастар дәрігерге бармайды, бірақ өзін-өзі емдейді. Бұл жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін.
ЖІИ алдын алудың негізгі ережелері
- Тазалықты сақтаңыз.
- тамақтанар алдында және тамақ дайындаған кезде қолыңызды жуыңыз
- дәретханадан кейін қолыңызды жуыңыз
- пісіру үшін қолданылатын барлық беттер мен ас үй құралдарын жуыңыз және зарарсыздандырыңыз
- ас үй мен өнімдерді жәндіктерден, кеміргіштерден және басқа жануарлардан қорғаңыз.
- балалар ыдыстарын рұқсат етілген жуғыш заттармен үнемі жуыңыз, содан кейін жақсылап шайыңыз, қолданар алдында қайнаған суға құйыңыз. Балаларға бермес бұрын ойыншықтарды да жуыңыз
- Шикі және пісірілген деп бөліңіз.
- шикі етті, құсты, балықты, көкөністерді, жемістерді жеуге дайын тағамнан бөліңіз;
- шикі өнімдерді өңдеу үшін жеке ас үй құралдары мен керек-жарақтарын (пышақтар, кесу тақталары және т. б.) пайдаланыңыз
- Тамақты жақсылап қуырыңыз немесе қайнатыңыз.
- тағамдарды, әсіресе ет, құс еті, жұмыртқа мен балықты мұқият қуырыңыз немесе қайнатыңыз
- Азық-түлікті қауіпсіз температурада сақтаңыз.
- пісірілген тағамды бөлме температурасында 2 сағаттан артық қалдырмаңыз;
- барлық пісірілген және тез бұзылатын тағамдарды кешіктірмей салқындатыңыз (жақсырақ 5 °C-тан төмен);
- тағамды тоңазытқышта да ұзақ сақтамаңыз;
- Қауіпсіз су мен қауіпсіз шикі тағамдарды қолданыңыз.
- қауіпсіз суды қолданыңыз
- пастерленген сүт сияқты олардың қауіпсіздігін арттыру үшін өңделген тағамдарды таңдаңыз;
- жемістер мен көкөністерді жуыңыз, әсіресе олар шикі болған кезде;
- мерзімі өткен тағамдарды тұтынбаңыз.
- азық-түлікті тасымалдау және сақтау кезінде таза қаптаманы (полиэтилен, азық-түлік контейнерлері және т. б.) пайдаланыңыз;
- кездейсоқ адамдардан немесе рұқсат етілмеген сауда орындарынан азық - түлік сатып алмаңыз;
- кішкентай балаларға қайнатылмаған сүт, шикі жұмыртқа бермеңіз, тамақ дайындау үшін тек жаңа өнімдерді қолданыңыз;
- бұл ұсынылмайтын немесе тыйым салынған су қоймаларында шомылуға болмайды.
Егер ішек инфекциясының белгілері пайда болса (дене температурасының жоғарылауы, құсу, нәжістің бұзылуы, іштің ауыруы) дереу медициналық көмекке жүгіну керек!
ЖАМАНБАЕВА ЖАННА БОРАМБАЕВНА