2026 жылғы 31 қазан мен 6 қараша аралығында Қазақстан Республикасында ішімдіксіз өмір салтын қалыптастыруға, алкогольді тұтынудың алдын алуға және халықтың денсаулығын нығайтуға бағытталған ақпараттық-профилактикалық науқан өткізіледі.

Алкоголь және оның ағзаға әсері

Алкогольді ішімдіктерді тұтыну қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы өзекті мәселелердің бірі болып қала береді. Алкоголь ағзаға уытты әсер етеді, ішкі ағзалардың қызметін бұзады және әртүрлі аурулардың даму қаупін арттырады.

Алкогольді үнемі тұтыну мынадай ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін:

• Жүрек-қан тамырлары аурулары. Алкоголь артериялық қан қысымының жоғарылауына ықпал етеді, инсульт және басқа да жүрек-қан тамырлары асқынуларының қаупін арттырады.

• Бауыр аурулары. Алкогольді ұзақ уақыт тұтыну бауырдың майлы ауруына, алкогольдік гепатитке және бауыр циррозына әкелуі мүмкін.

• Онкологиялық аурулар. Алкогольді тұтыну қатерлі ісіктің кейбір түрлерінің, соның ішінде өңеш, бауыр, сүт безі және ішек қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады.

• Психикалық денсаулықтың бұзылуы. Алкоголь мазасыздық пен депрессиялық жағдайлардың дамуына, ұйқының бұзылуына және тәуелділіктің қалыптасуына ықпал етуі мүмкін.

• Танымдық қабілеттердің төмендеуі. Алкогольдің ұзақ уақыт әсер етуі есте сақтау қабілетіне, зейінге және шешім қабылдау қабілетіне теріс әсер етеді.

• Жарақаттар мен жазатайым оқиғалар. Алкоголь адамның әрекет ету жылдамдығын төмендетеді, қимыл-қозғалыс үйлесімділігін бұзады және жол-көлік оқиғалары мен тұрмыстық жарақаттардың туындау ықтималдығын арттырады.

Есте сақтау маңызды: денсаулық үшін алкогольді тұтынудың қауіпсіз деңгейі жоқ. Тіпті аз мөлшердегі алкогольдің өзі денсаулыққа белгілі бір қауіп төндіруі мүмкін.

Алкогольге тәуелділік: мәселені дер кезінде анықтау неге маңызды?

Алкогольге тәуелділік – біртіндеп дамуы мүмкін ауру. Оның бастапқы кезеңдерінде адам өзінің мінез-құлқындағы және алкогольге деген көзқарасындағы өзгерістерді әрдайым байқай бермейді.

Алаңдататын белгілерге мыналар жатады:

• Алкогольді тұтыну мөлшерінің немесе жиілігінің артуы.

• Ішілген алкоголь мөлшерін бақылау қабілетінің жоғалуы.

• Алкогольді тұтынуға деген күшті құштарлықтың пайда болуы.

• Алкогольді күйзелісті жеңудің тәсілі ретінде пайдалану.

• Денсаулықта, отбасында немесе жұмыста қиындықтар туындағанына қарамастан, алкогольді тұтынуды жалғастыру.

• Алкогольді ұзақ уақыт тұтынғаннан кейін оны тоқтатқан кезде өзін жайсыз сезіну.

Кәсіби көмекке дер кезінде жүгіну мәселені анықтауға және қажетті емдеуді бастауға мүмкіндік береді.

Балалар мен жасөспірімдерді қорғау неге ерекше маңызды?

Жасөспірімдік кезең – адамның физикалық, эмоционалдық және зияткерлік тұрғыдан қарқынды даму кезеңі. Осы кезеңде алкогольді тұтыну бас миының қалыптасуына, оқу қабілетіне, есте сақтау қабілетіне және эмоционалдық жағдайына кері әсер етуі мүмкін.

Алдын алу шараларында отбасының рөлі ерекше. Ата-аналардың жеке үлгісі, сенімді қарым-қатынас, алкогольдің зияны туралы ашық әңгімелесу және пайдалы қызығушылықтарды қолдау балалардың өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді.

Алкогольсіз өмір сүрудің артықшылықтары

Алкогольді ішімдіктерден бас тарту жалпы өзін жақсы сезінуге және өмір сүру сапасын жақсартуға ықпал етеді.

Оң өзгерістердің қатарына мыналар жатады:

• Ұйқы сапасы мен эмоционалдық жағдайдың жақсаруы.

• Созылмалы аурулардың даму қаупінің төмендеуі.

• Зейін қою қабілеті мен жұмысқа қабілеттіліктің артуы.

• Дене салмағын қалыпты деңгейде сақтауға және зат алмасуды жақсартуға ықпал етуі.

• Отбасылық қарым-қатынастардың нығаюы.

• Жарақаттар мен жазатайым оқиғалар қаупінің төмендеуі.

• Қаржыны үнемдеу және оны пайдалы істерге жұмсау мүмкіндігі.

Салауатты өмір салты алкогольден бас тартумен ғана шектелмейді. Ол дұрыс тамақтануды, тұрақты дене белсенділігін, жеткілікті ұйқыны және профилактикалық медициналық тексерулерден өтуді де қамтиды.

Алкогольден бас тартудың алғашқы қадамын қалай жасауға болады?

Ең алдымен, алкогольдің өз денсаулығына тигізетін әсерін түсініп, өмір салтын өзгертуге жеке ынтаны анықтау маңызды.

Жақын адамдардың қолдауы, бос уақытты тиімді ұйымдастыру, спортпен шұғылдану және жаңа пайдалы әдеттерді қалыптастыру қабылданған шешімді ұстануға көмектеседі.

Егер алкогольден өз бетінше бас тарту қиын болса, медициналық маманға жүгіну қажет. Алкогольге тәуелділік қалыптасқан жағдайда оны ұзақ уақыт немесе көп мөлшерде тұтынғаннан кейін күрт тоқтату қауіпті абстиненттік белгілермен қатар жүруі мүмкін және медициналық бақылауды талап етеді.

Кәсіби көмекке жүгінуден қорықпау керек. Уақтылы кеңес алу денсаулық жағдайын бағалауға және одан әрі емдеу мен қолдау көрсету тәсілдерін анықтауға мүмкіндік береді.

Денсаулық сіздің таңдауыңыздан басталады

«Амбулаторлық орталық» мекемесі алкогольді тұтынудан бас тарту жөніндегі ұлттық науқанды қолдайды және тұрғындарды өз денсаулығы мен жақындарының денсаулығына жауапкершілікпен қарауға шақырады.

Аурулардың алдын алу күнделікті қабылданатын шешімдерден басталады. Алкогольден бас тарту – физикалық және психикалық денсаулықты сақтауға, белсенді ұзақ өмір сүруге және өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған маңызды қадам.

Есіңізде болсын: ішімдіксіз өмір сүру – шектеу емес, толыққанды, дені сау әрі белсенді өмір сүру мүмкіндігі!